Groei vraagt zelfcompassie [10]

Herken jij ook dat je met twee maten meet? Als vanzelfsprekend toon je begrip en compassie voor een vriend die in een moeilijke situatie zit maar dat doe je niet als jezelf in zo'n soortgelijke, ongewenste situatie zit. Je wilt niets liever dan leven in een liefdevolle wereld, maar je voert oorlog met jezelf door je eigen grootste criticus te zijn. Deze criticus houdt je vast in oude, ongewenste patronen. Hoe vaak zeggen we niet: “Doe ik het weer, terwijl ik weet dat ik het niet meer wil”. Het is heel goed mogelijk om een vastzittend patroon te doorbreken, te groeien en te leven volgens jouw innerlijke waarheid. De sleutel hiertoe is: heb compassie met jezelf.
En weet je wat zo mooi is: als jij groeit, groeit het bewustzijn van de wereld mee, want jij en de wereld zijn met elkaar verbonden, jij bent de wereld.

Herken je jezelf in één van deze situaties:

Je wilt beter je grenzen aangeven. Wanneer dat niet lukt, word je boos op jezelf.
Je geeft jezelf op je kop omdat je nog steeds niet rustig kunt blijven als er veel van je gevraagd wordt.
Je keurt jezelf af omdat je tijdens een feest de aandacht opeiste.
Je hebt een negatief oordeel over jezelf omdat je jezelf onhandig vindt.
Zelfs: Je bent boos op jezelf omdat het je maar niet lukt vriendelijk naar jezelf te zijn!

Het is makkelijker je te richten naar kritiek
Je wilt je graag persoonlijk verder ontwikkelen. Groeien is een belangrijke drijfveer in je leven. Je verlangen is om voluit te leven en je potenties volledig tot uiting te brengen. Hierop richt je al je energie. Ondanks al je innerlijke werk, want aan een drijfveer ontbreekt het je niet, zie je dat je nog niet los bent van ongewenste patronen. De oorzaak ligt er niet aan dat je niet bewust bent van deze patronen, je hebt dit inzicht wel degelijk. Dat je deze niet kunt veranderen geeft teleurstelling, vooral in jezelf en dat maakt je boos. Boos omdat je (nog) niet bij machte bent het anders te doen en het om te keren. Kortom, je bekritiseert jezelf.

Heb compassie met jezelf
Wanneer je vast zit in deze negatieve cirkel is er maar één manier om dit te doorbreken: heb compassie met jezelf. Zie al je inspanningen, je positieve intenties en beloon jezelf daarvoor. Word je bewust van wat je wel doet en richt je niet op wat er nog niet gaat. De vaste patronen die je belemmeren zijn binnen gekomen tijdens je opvoeding. Dat je later ontdekt dat ze voor jou niet (meer) werken is juist een compliment waard. Helemaal als je de intentie hebt om het in je dagelijks leven te veranderen. Iets wat voor jou zo vanzelfsprekend is geweest (de oude patronen) zal niet in één keer weg gaan. Dit gaat altijd stap voor stap. Gun jezelf deze stappen. Een vriend(in) zou je belonen voor deze inzet, waarom zou je jezelf hierin niet waarderen. Toon dit mededogen ook naar jezelf.

Hoe komt het dat we onszelf zo op de kop geven?
Dit heeft te maken met verwachtingen. Tijdens ons leven vormen we een beeld van onszelf van wie we zijn. Dit beeld is gevormd op basis van verwachtingen die je opvoeders van je hadden, in combinatie met eigen kwaliteiten. Deze beelden kun je benoemen als de rollen die je hebt in je leven. Deze kunnen zijn: dochter, vader, collega, zus, leraar, deskundige en ga zo maar door. Met deze rollen identificeren we ons, alsof we deze rol zelf zijn. Als mensen zich aan elkaar voorstellen kun je vaak opmerken dat we dat doen: “Aangenaam, ik ben Hans, revalidatiearts”. Hans ontleent hier zijn identiteit aan zijn rol als arts in zijn leven en zal in het contact proberen aan dit plaatje te voldoen. Zo heeft iedereen verschillende rollen in zijn leven en reageert volgens zijn rol op dat moment.

Ik hoorde laatst op de radio een mooi verhaal van Martin Gaus. Hij vertelde van een hond die uit huis was geplaatst omdat hij naar iemand had gebeten vanuit een schrikreaktie. Geplaatst in het opvanghuis moest de hond wachten op een onderzoek dat de mate van agressiviteit aangeeft, wel of niet gevaarlijk. In afwachting daarvan had hij weken met niemand contact. Het eten werd snel naar binnen geschoven uit angst dat hij zou gaan aanvallen. Door het uitblijven van contact en de verwachting dat hij gevaarlijk was, werd de hond gaandeweg steeds agressiever. Bij de test werd de hond uiteindelijk als zeer gevaarlijk bestempeld. Martin heeft voorkomen dat deze hond werd afgemaakt door hem in huis te nemen. Hij benaderde de hond met liefde, respect en mededogen en na enkelen weken was het weer het lieve beest dat hij van zichzelf was. Dit verhaal illustreert hoe je reageert op, in dit geval negatieve, verwachtingen en dat mededogen de oude verwachting en patronen kan doorbreken.

Voldoen aan verwachtingen
Het voldoen aan de verwachtingen van de buitenwereld geeft op korte termijn een goed gevoel, maar op lange termijn beperkt het je in je bewegingsvrijheid, je kunt je niet vrij ontwikkelen volgens je natuurlijke aard. Een gevoel van onbehagen, frustratie, boosheid is het gevolg. Om verlost te raken van dit nare gevoel ga je jezelf rechtvaardigen door je te verdedigen met behulp van argumenten of te kiezen voor de aanval. Hiermee bewerkstellig je precies het omgekeerde en bevestig je het negatieve gevoel over jezelf. De communicatie met jezelf en je omgeving is dan niet meer helder. Onbewust zeg je tegen jezelf dat je pas goed bent als je aan de verwachtingen die je aan jezelf hebt gesteld, voldoet. Afwijzing van jezelf en je omgeving is hiervan het resultaat.

Dit is niet nodig. Je weet dat je hebt gedaan wat op dat moment in die situatie in je vermogen lag, waarom zou je jezelf dan negatief beoordelen? Je deed wat je kon, met je beste intenties. Zie jezelf hierin, complimenteer jezelf hiervoor. Dat het niet is gelukt zoals je had gewenst is balen, maar het is vooral een positieve situatie waarvan je kunt leren. Het vergroot je bewustzijn en daar kun je weer wat mee.

Mededogen ofwel zelfcompassie
De Indiase filosoof Krishnamurti heeft eens gezegd dat waarnemen zonder oordelen de hoogste vorm van menselijke intelligentie is. Dat je mag zijn wie je bent met al je positieve eigenschappen, maar ook je gebreken, inclusief de donkere kanten van jezelf. Dit betekent vrij te zijn van enige verwachtingen. De oordelen die we over onszelf hebben zijn gerelateerd aan de duale gedachte waarmee we de wereld nog steeds indelen en bezien. Deze oordelen zijn altijd subjectief en zijn constant aan verandering onderhevig, wat aangeeft dat je ze niet kunt gebruiken voor jou als richtlijn.
Door met mededogen voor jezelf te leven laat je deze oordelen/verwachtingen los, ook in moeilijke tijden. Ook als je in jouw ogen bijvoorbeeld 'fouten' maakt. Wees dan begripvol naar jezelf. Bezie jezelf met mildheid en in liefde. Je hebt immers gedaan wat je kon op dat moment. Dit geeft je de enige mogelijkheid om te groeien.

Hoe mededogen de negatieve cirkel doorbreekt
Om te kunnen groeien is het nodig huidige/veilige situaties los te laten. Het beeld/de verwachting die (je denkt dat) men van je heeft is dan niet langer je richtinggever. Wanneer je dit doet, stap je uit jouw zgn. 'comfortzone'. Dit is spannend. Je weet wel wat je loslaat, maar je weet niet wat je staat te gebeuren. Je oefent stap voor stap hoe het is te leven zonder de oude zekerheden en je stelt je open voor nieuw leven. Zo bezien is het ook niet gek dat het je niet meteen of niet altijd lukt. Juist door hierin begripvol te zijn, geef je jezelf eigenwaarde. Niet door jezelf af te vallen met onbegrip, frustratie en boosheid, want dan houd je jezelf in het patroon van oude verwachtingen.
Je hebt net besloten niet meer te leven volgens deze verwachtingen en oude, opgelegde rollen. Dan is het nu tijd om definitief de negatieve cirkel te doorbreken. Dit betekend dat je ook de verwachting moet loslaten dat je binnen een bepaalde tijd de verlichting bereikt moet hebben. Dit is ook een rol die je mag loslaten. Gun jezelf te groeien. Geef je proces de voedingsbodem die 'mededogen' heet. Dit is de bodem waarop je eigenwaarde groeit en jij tot 'nieuw' leven kunt komen. Doorbreek de oude cirkel van agressie naar je zelf, want daar groei je niet van.

Je bent niet slecht. Je hebt het alleen nog niet geleerd.
Dat je het niet hebt geleerd van je ouders of op school is de enige reden waarom je het nog niet kunt. Dat maakt je nog niet slecht of lui of stom. Het zegt alleen dat je het nog niet hebt geleerd en dat het altijd mogelijk is om het je eigen te maken. Zie van jezelf dat je dit al aan het doen bent door uit je 'comfortzone' te stappen, op zoek naar jouw nieuwe waarden. Zoals leren lopen gaat dit ook met vallen en opstaan. Met zelf-compassie leg je de basis voor groei en verandering. Met compassie naar jezelf ben je bewust van je positieve intenties ook al is het je nog niet gelukt het te veranderen. Voel dankbaarheid naar jezelf en je oude patronen, deze hebben je gebracht waar je nu bent. Alleen nu is het tijd voor het loslaten ervan en te veranderen. Je gaat nu je nieuwe mogelijkheden eigen maken. Omarm jezelf, want jij verdient al jouw liefde en begrip!